Wat is het verschil tussen inteelt, verwantschap en AVK?

Wat is het verschil tussen inteelt, verwantschap en AVK?

Categorie: ZooEasy Algemeen, ZooEasy Online, ZooEasy Stand Alone Datum: augustus 13, 2018

Voordat je gaat fokken, wil je weten hoe de dieren met elkaar verwant zijn. Maar wat is nu het verschil tussen inteelt, verwantschap en AVK?

AVK

AVK is een Duitse term. Het staat voor AhnenVerlust-Koeffizient, oftewel het voorouderschapsverlies. Hierbij kijken we hoeveel voorouders dubbel voorkomen in een stamboom van vijf generaties. Is iedere voorouder uniek, dan is de AVK 100%. Maar is er in het verleden lijnenteelt geweest, dan ligt de waarde lager. Als alle vijf generaties compleet zijn, staan er 62 dieren in de stamboom. Stel dat 2 dieren dubbel voorkomen in de stamboom, dan zijn er nog 62-2 = 60 unieke dieren over. De rekensom is 60 gedeeld door 62, maal 100 procent. De AVK is dan dus 96,77%.

Als de AVK kleiner is dan 100% is er altijd sprake van inteelt in de stamboom van een dier, maar je kunt niet zien of dit inteelt van het dier zelf betreft of van één of meer van zijn/haar voorouders. De AVK van een dier is daarom niet direct gerelateerd aan de inteeltcoëfficiënt van het dier.

Waar vind je de AVK?
De AVK staat vermeld bij de basisgegevens van ieder dier.

Tip:
Klik op de stamboom. Dieren met een geel, blauw en groen bolletje voor de naam, komen meerdere keren voor op de stamboom en zorgen voor een lagere AVK.

 

Verwantschap

Verwantschap geeft aan in hoeverre twee dieren genetisch op elkaar lijken. Als twee ouderdieren kinderen krijgen, geven ze elk 50% van hun genen door aan het jonge dier. Het dier is dus 50% verwant aan zijn vader en 50% verwant aan zijn moeder. De genen worden generatie op generatie doorgegeven. De verwantschapscoëfficiënt wordt door ZooEasy berekend op basis van de stamboom. Onderstaande percentages gelden als de ouders geen familie van elkaar zijn. Als dit wel het geval is liggen de percentages hoger:

  • Eeneiige tweeling: 100%
  • Volle broers en zussen: 50%
  • Dier en ouder: 50%
  • Halfbroers en halfzussen: 25%
  • Dier en grootouder: 25%
  • Oom of tante en neef of nicht: 25%
  • “Dubbele” neef of nicht: 25%
  • “Enkele” neef of nicht: 12,5%
  • Dier en overgrootouder: 12,5%
  • Geen familieband: 0%

Bij een dubbele neef of nicht zijn de vaders volle broers en de moeders volle zussen. Bij een enkele neef of nicht zijn twee van de vier ouders volle broers of zussen.

Hoe bereken je de verwantschap tussen dieren?

  1. Ga naar [Combinaties]
  2. Klik op Toevoegen.
  3. Klik op Proefstamboom.
  4. Selecteer een mannelijk en vrouwelijk dier.
  5. Klik op Verwantschapspercentage berekenen.

Tip:
Ga naar de basisgegevens van je dier. In het tabblad Bloedverwanten vind je eenvoudig alle familieleden van het dier, zoals halfbroers- en zussen, kleinkinderen, neven en nichten, etc.

 

Inteelt

Inteelt ontstaat wanneer twee verwante dieren (zie verwantschap) met elkaar zijn gefokt. Met andere woorden, als de vader en de moeder familie van elkaar zijn, dan is de nakomeling in geteeld. Zoogdieren en vogels hebben twee DNA-strengen, dus ieder gen komt per paar. Menselijk DNA bestaat uit ongeveer 40.000 genenparen. Van elk genenpaar komt het ene gen van de vader en de ander van de moeder. De inteeltcoëfficiënt is de kans dat beide ouderdieren exact hetzelfde gen doorgeven aan hun nakomeling. De inteeltcoëfficiënt berekent dus hoe groot de kans is dat het dier daadwerkelijk twee exact dezelfde genen meekrijgt van beide ouders.

Betekenis inteeltcoëfficiënt

  • 0 = geen inteelt
  • 0,25 = ontstaat bijvoorbeeld wanneer een volle broer en zus met elkaar gefokt zijn
  • 1 = volledige inteelt: ieder genenpaar is gelijk

Hoe bereken je het inteeltpercentage?
Het inteeltpercentage staat vermeld bij de basisgegevens van ieder dier.

 

Hoe betrouwbaar zijn de cijfers in je database?

De betrouwbaarheid van je cijfers hangt af van de vulling van de database. Wanneer je geen ouders van een dier invult, zul je altijd inteeltcoëfficiënt 0 krijgen en een AVK van 100%. Maar dat hoeft niet te betekenen dat het dier geen inteelt kent. Daarom geldt: hoe meer volledige generaties dieren je invult, hoe betrouwbaarder je cijfers worden.

Bovenstaande informatie is aangeleverd door Dr. P. Bijma van de leerstoelgroep Fokkerij en Genetica aan Wageningen University & Research en verwerkt in de berekeningsmethodiek van inteelt, verwantschap en AVK door ZooEasy.